Αυλαία, ασύστατοι! Αιμορραγούν ως και οι πέτρες, σ’ αυτόν τον άνυδρο καιρό! ΑΥΛΑΙΑ (Γ. Μπλάνας, Στασιωτικό 53o)
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Έθιμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Έθιμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

29/12/13

Ο Μαύρος Πέτρος

.

Είναι γνωστό ότι ο Άγιος Βασίλης των Ορθοδόξων, ταυτίζεται με τον Άγιο Νικόλαο των Καθολικών. Και στην ιστορία αυτού του Αγίου, οι Δυτικοί έχουν προσθέσει διάφορα ξωτικά, ταράνδους κι άλλα στοιχεία που πηγάζουν από κάθε πολιτισμό.

Στις ΗΠΑ, πριν ο κόκκινος Άγιος Βασίλης γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής με τη διαφήμιση της Coca Cola (1931), όλοι τον φαντάζονταν όπως στον ολλανδικό μύθο του Sinter Klaas που μεταφέρθηκε στη Ν. Υόρκη από μετανάστες τον 17ο αιώνα.

Το 1773 έκανε την εμφάνισή του στον αμερικανικό Τύπο ως St. Α. Claus, αλλά εκείνος που  μετέφερε στο κοινό των ΗΠΑ λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την ολλανδική εκδοχή του Αγίου Νικολάου ήταν ο διάσημος συγγραφέας Ουάσινγκτον Ίρβινγκ. 

Στην Ιστορία της Νέας Υόρκης, που δημοσίευσε ο Ίρβινγκ στις 6 Δεκεμβρίου 1809 με το ψευδώνυμο Diedrich Knickerbocker, ο Άγιος Βασίλης περιγράφεται να καταφθάνει έφιππος την παραμονή της εορτής του Αγίου Νικολάου (6/12), χωρίς όμως τη συνοδεία του Μαύρου Πέτρου (Black Peter). Μάλιστα, η ιστορία αυτή άνοιξε κυριολεκτικά τις πόρτες των εντύπων στο συγγραφέα, ο οποίος φρόντισε να πλέξει έναν μύθο για τον Ολλανδό ιστορικό Diedrich Knickerbocker που πλήρωσε με το ..χειρόγραφό του το λογαριασμό του ξενοδοχείου του στη Ν. Υόρκη!

Αλλά ποιος ήταν αυτός ο Black Peter ή Zwarte Piet στην ολλανδική γλώσσα; Πρόκειται για το συνοδό του Αγίου Νικολάου, πολύ πριν τους τάρανδους και τα ξωτικά. Εμφανίζεται στην παράδοση των Ολλανδών τον 15ο αιώνα αποτελώντας το φυσικό αντίθετο του Αγίου.


Υποδηλώνοντας έμμεσα και την αποικιοκρατική ισχύ της χώρας αυτής, ο Μαύρος Πέτρος είναι μαύρος, ψηλός και αδύνατος, με σκούρα μαλλιά και γενειάδα αποτελώντας την κακή όψη των Χριστουγέννων. Ήταν εκείνος που αντί για δώρα μοίραζε κάρβουνα στα άτακτα παιδιά τα οποία μάλιστα αντί να τα χαϊδεύει όπως ο Ευρωπαίος Άγιος Βασίλης, καμιά φορά τους έριχνε και μια στο κεφάλι με το ραβδί που κρατούσε για το σκοπό αυτό.  Επίσης, υπήρχε μια παράδοση σύμφωνα με την οποία στο σακούλι του παράχωνε τα κακά παιδιά για να τα πάρει μαζί του στην Ισπανία!

Με τα χρόνια ο Μαύρος Πέτρος που είχε ταυτιστεί με το διάβολο, ξέπεσε σε βοηθό αφού ο θεόσταλτος Άγιος Βασίλης τον καθυπόταξε. Η απεικόνισή του δεν ήταν σταθερή. Αρχικά αποτυπωνόταν ως Ισπανός πειρατής ενώ αργότερα, στο απόγειο του ιμπεριαλισμού, ως Ινδός ή Αφρικανός και πάντως έτσι ώστε να αντανακλάται και η γεωπολιτική κατάσταση της κάθε εποχής. Δεν έλειψαν και οι περιπτώσεις που ο Μαύρος Πέτρος απεικονίσθηκε με ιδιαίτερα ρατσιστικό τρόπο, ως σκλάβος με δεσμά, τα οποία βέβαια ισχυρίζονταν ότι συμβόλιζαν την υποταγή του Διαβόλου στο Θεό.

Πάντως, από τότε που έγινε υπάλληλος του Άγιου Βασίλη, η δουλειά του ήταν να αντικαθιστά τα χόρτα και τα καρότα που άφηναν τα παιδιά στα παπούτσια τους κάτω από τις καπνοδόχους με γλυκά και δώρα. Κι όταν αυτά δεν ήταν φρόνιμα την είχαν άσχημα, γιατί ο Μαύρος Πέτρος δεν άφηνε τίποτε!

Στους άλλους λαούς της Βόρειας Ευρώπης (Αυστρία, Γερμανία και Ελβετία) το κακό πνεύμα που υπηρετούσε τον Άγιο Βασίλη, για την τιμωρία των ανήσυχων παιδιών, περιγραφόταν ως κερασφόρο τέρας, με μακριά μαλλιά και κόκκινη γλώσσα και ήταν γνωστό με διάφορα ονόματα, όπως: Klaubauf, Krampus, Grampus και Bartel.

Μέχρι σήμερα ο Μαύρος Πέτρος υπάρχει σε διάφορες εκδοχές, ωστόσο έχει χάσει το ραβδί του και το ντύσιμό του, χαρακτηρίζεται από αναγεννησιακό στυλ: κοντά παντελόνια, κάλτσες κι ένα καπέλο με φτερό. Για να μην χάσει δε, τη σύνδεσή του με την Αφρική φοράει πάντα χρυσά σκουλαρίκια. Μοιάζοντας, πια, περισσότερο με ξωτικό, ο ρόλος του είναι απλώς να βοηθά τον Άγιο Νικόλαο να μοιράσει τα δώρα την παραμονή της γιορτής του, στις 6 Δεκεμβρίου.
.
Πηγές

Ενδιαφέρον
Σε μια περιπέτεια του Σέρλοκ Χολμς  με τίτλο Η Περιπέτεια του Μαύρου Πέτρου,  ο Σερ Άρθρουρ Κόναν Ντόυλ, εξηγεί ότι ο πρωταγωνιστής-θύμα είχε λάβει αυτό το όνομα όχι μόνο επειδή ήταν μελαψός με τεράστια γενειάδα αλλά κι επειδή ήταν ο τρόμος και ο φόβος όλων γύρω του. 

22/12/13

Τα Φετεινά Κάλαντα

[Δημοσιεύθηκαν στο «Ριζοσπάστη» της 25ης Δεκεμβρίου 1946, με την υπογραφή «Α.Γ.». Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτότυπου. Με  πλάγια γραφή προτείνεται η προσαρμογή στίχων στο παρόν, για την οποία, όπως θα διαπιστώσετε, δεν απαιτούνται και πολλές παρεμβάσεις. Το χαρακτικό, επίσης από το ίδιο φύλλο, πρωτοσέλιδα, με τίτλο και υπότιτλο «Χριστούγεννα 1946. Μακρυά από το σπίτι τους, στο νησί της εξορίας»]


Χριστός γεννάται σήμερον

Καλήν εσπέραν Άρχοντες κι αρχοντογεννημένοι
και Άγγλοι που στην πλάτης μας είσαστε καθισμένοι.
(κι Ευρωπαίοι που στην πλάτης μας είσαστε καθισμένοι).
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει
αλλού οι λαοί αγάλλονται κι εδώ οι δοσίλογοι όλοι!
(αντί όλοι οι λαοί ν΄ αγάλλονται, μόνο οι δοσίλογοι όλοι!)

Ήταν και τότε Κατοχή στη γη των Ιουδαίων
κι απογραφή διέταξε ο … Νόρτον των Ρωμαίων.
(κι απογραφή διέταξε ο … Τόμσεν των Ρωμαίων.)
Κι ο Ιωσήφ σαν τώμαθε αμέσως ξεκινάει
μαζύ με τη Μαρία του, στη Βηθλεέμ να πάει.
Στην πόλη φθάνει και ζητεί μια στέγη για να μείνει
γατί η Μαρία προ παντός χρειαζότανε μια κλίνη.
Μα όπου κι αν εχτύπησε, παντού, σ΄ όλες τις θύρες
για νοίκι του ζητήσανε… Χρονιάτικο και λίρες!
(για νοίκι του ζητήσανε… Χαράτσια και τοκογλυφίες!)
(για νοίκι του ζητήσανε… Χαράτσια και εφορίες!)

Κι ο Ιωσήφ κατέφυγε στο σπήλαιο με φούρια
κι εκεί τον εδεχθήκανε τα βώδια, τα γαϊδούρια,
γιατί εκείνα ήτανε, ω φίλοι συμπολίτες,
γαϊδούρια κι όχι σύγχρονοι… μεγαλοϊδιοκτήτες!
Εν τω σπηλαίω τίκτεται ο ποιητής των όλων
και οι άγγελοι, που έψαλλον εις τον ουράνιο θόλον,
ευθύς προτάσεις είχανε ναρθούνε στην Αθήνα,
να πούνε το τραγούδι τους και μέσ΄ στην… Αρζεντίνα.
(να πούνε το τραγούδι τους όπως στην Αρζεντίνα).

Ενώ οι ποιμένες έψαλλαν το Δόξα εν υψίστοις
Του Παπανδρέου έλαμψε η νέα του η… πίστις.
-πιστεύομεν, πιστεύομεν, ο Παπατζής φωνάζει
(-λεφτά έχομεν, έχομεν, ο Παπατζής φωνάζει)
Και όλοι, εχθροί και φίλοι του, με δαύτον κάνουν χάζι.

Εκ της Περσίας έρχονται οι μάγοι με τα δώρα
να φέρουν λίγη ενίσχυση στη δόλια μας τη χώρα.
Μα όλα τους τα εφόδια, που λέτε, μάνι-μάνι
τα πήραν οι ημέτεροι και οι βιομηχάνοι.
Αυτοί επήραν τον χρυσόν ευθύς σαν τα κοράκια
και τον κατεσπατάλησαν να φέρουνε… χτενάκια.
(και τον κατεσπατάλησαν να φέρουν… δανειάκια).
Τον λίβανον τον πήρανε, χωρίς ποσώς ν΄ αργήσουν
Οι βουλευτές μες στη Βουλή, τον Σματς να λιβανίσουν
(Οι βουλευτές μες στη Βουλή, την Τρόικα να λιβανίσουν).

Τότε λοιπόν για τον Χριστόν ως ήκουσε ο Ηρώδης
αμέσως εταράχθηκεν κι έγινε θηριώδης.
Και τις ορδές του διέταξε, παιδιά παντού ν΄ αρπάξουν
κι όλα τα συνομήλικα με το Χριστό να σφάξουν.
Και ήταν τότε απέραντος ο χαλασμός και σάλος.
Μόν΄ ο Σοφούλης γλίτωσε γιατί ήταν πιο μεγάλος!
(Μόν΄ ο Βενιζέλος γλίτωσε γιατί ήταν πιο μεγάλος!)
Έμοιαζε κείνο το κακό και των σπαθιών η χρήσις
Με του Δραγούμη τις γνωστές εδώ επιχειρήσεις
(Με του Μάνεση τις γνωστές εδώ επιχειρήσεις)
Κι όπως ηκούσθη η Ραχήλ τον θρήνον να λέει
Έτσι ηκούσθη και η Ελλάς τα τέκνα της να κλαίει!

Μα σήμερα Χριστούγεννα, ο κόσμος διηγιέται
πως της Αγάπης ο Θεός στην ύπαιθρο γεννιέται.
Κι ο Γονατάς, σαν τώμαθε, στράβωσε το στόμα
(Κι ο Σαμαράς, σαν τώμαθε, στράβωσε το στόμα)
Κι επήρε, από την κακίαν του, του Ρεΐζέν το χρώμα.
(Κι επήρε, από την κακίαν του, του Σόιμπλε το χρώμα.)
Και σαν Ηρώδης έτρεξε, το βρέφος να σπαράξει
Μα ο λαός θ΄ αγωνιστεί και θα το διαφυλάξει
γιατ΄ ένα αστέρι οδηγεί το Έθνος όλο τώρα,
τ΄ άστρο της Συμφιλίωσης, για να σωθεί η χώρα…
(τ΄ άστρο της Ανατροπής, για να σωθεί η χώρα…)

1/4/13

Η Πρωταπριλιά στην ελληνική δημοσιογραφία



Μεταγραφή ενός κειμένου του Μπάμπη Άννινου[1]


Είναι περίεργο πώς και γιατί καθιερώθηκε το αστείο έθιμο του πρωταπριλιάτικου ψέματος στη δημοσιογραφία. Πολλοί αναρωτιούνται: αφού οι εφημερίδες, συνειδητά ή ασυνείδητα και για πολλούς επαγγελματικούς λόγους αναγκάζονται συχνά να γράφουν ψέματα, γιατί  υπερθεματίζουν την ψευδολογία κατά προτίμηση την Πρωταπριλιά;  Αλλά το ερώτημα είναι αφελές∙  είναι το ίδιο σα να ρώταγε κάποιος: γιατί εκείνος που δεν νηστεύει σε όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής, να τρώει κρέας μέχρι σκασμού, την ημέρα του Πάσχα.

Το έθιμο του ψέματος της Πρωταπριλιάς δεν είναι καθαυτό ελληνικό. Καμία σχετική νύξη δεν γίνεται στις παραδόσεις του ελληνικού λαού, νομίζω δε ότι το έθιμο παραμένει ακόμα άγνωστο στις λαϊκές τάξεις και μάλιστα στους αγροτικούς πληθυσμούς. Όταν εισήχθηκε στη χώρα μας μαζί με άλλα ήθη και έθιμα της Δύσης, μάλλον τα τελευταία χρόνια οπότε οι  σχέσεις της ελληνικής κοινωνίας με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό άρχισαν να γίνονται στενότερες, η συνήθεια επικράτησε αρχικά κυρίως στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις καθυστερώντας πολύ να εισχωρήσει σε άλλα στρώματα.

Οι παλαιότερες αθηναϊκές εφημερίδες δεν ενστερνίστηκαν αμέσως το έθιμο της Πρωταπριλιάς, ίσως επειδή ήταν σεμνότερες και αυστηρότερες από τις σημερινές και το θεώρησαν ως ανάρμοστο∙ ίσως ακόμα και για έναν σπουδαιότερο λόγο, καθώς οι εφημερίδες εκείνης της εποχής εκδίδονταν μία ή δύο φορές την εβδομάδα με αποτέλεσμα να συμπίπτει σπάνια η ημέρα της κυκλοφορίας τους με την 1η Απριλίου. Άλλωστε, είναι ζήτημα αν το έθιμο της Πρωταπριλιάς ήταν δυνατόν να διαδοθεί ανώδυνα σε προηγούμενες εποχές, όταν τα ήθη του λαού μας ήταν μεν αρκετά απλοϊκά αλλά και μη αρκετά εξημερωμένα. Έτσι υπήρχε κίνδυνος η αθώα απάτη να προκαλέσει δυσάρεστες συνέπειες στον εμπνευστή της.

Ερευνώντας παλαιότερα, στο πλαίσιο των μελετών μου, τα φύλλα των αθηναϊκών εφημερίδων από τη σύσταση σχεδόν του βασιλείου μέχρι την  Οκτωβριανή μεταπολίτευση, δεν βρήκα κανένα ίχνος πρωταπριλιάτικης είδησης. Μόνο σε ένα φύλλο  της εφημερίδας «Ταχύπτερος Φήμη»[2] του 1852, νομίζω,  η οποία κατ΄ εξαίρεση έγραφε με περισσή αφέλεια ειδήσεις που ανάγονταν στη χρονογραφία και την κοινωνική κίνηση της πόλης, συνάντησα κάτι που εκ πρώτης όψεως  μοιάζει με πρωταπριλιάτικο αστείο: «Αύριον Κυριακήν, ώρα 6 μ.μ. εις κύριος και εις αξιωματικός του μηχανικού θ΄ ανυψώσουν από του κωδωνοστασίου του ναού της Αγίας Ειρήνης ένα μεγάλον χάρτινον αετόν.»

Και όμως η είδηση αυτή, η οποία χρονολογείται σχεδόν εξήντα χρόνια και κατά κάποιο τρόπο αποτελεί έναν αθωότατο πρόλογο των σημερινών αθηναϊκών συγκινήσεων για τα αεροπλάνα, φαίνεται να ήταν αληθινή γιατί το φύλλο της εφημερίδας που δημοσιεύτηκε έχει ημερομηνία Μαΐου και όχι  31ης Μαρτίου. Η σύντομη αυτή είδηση δε, αναδεικνύει πιο έντονα και με μεγαλύτερη ακρίβεια ακόμα και από την πιο εκτενή ηθογραφία,  την παιδική  αφέλεια των ηθών της τότε αθηναϊκής κοινωνίας, που ήταν τόσο ολιγαρκής ώστε να  συνεπαίρνεται και να έλκεται από το θέαμα του πετάγματος των χαρταετών!

Ωστόσο, οι περισσότερο «προχωρημένοι», όπως προανέφερα, τηρούν από τότε το έθιμο της Πρωταπριλιάς και αρέσκονται να κυκλοφορούν τα θεμιτά της ψέματα, εμπαίζοντας τους εύπιστους. Πολλές τέτοιες φάρσες μνημονεύονται στην  παράδοση, περισσότερο ή λιγότερο ευφυείς, αλλά από αυτές θα αναφέρω μια και μοναδική που έλαβε χώρα σχετικά πρόσφατα,  της οποίας η σκληρότητα και τολμηρότητα μαρτυρούν ότι στα αστεία δεν τηρούσαν πάντα, το μέτρο του ανεκτού και του πρέποντος.

Η φάρσα έγινε σε βάρος ενός περίεργου  αθηναϊκού  τύπου, τον οποίο βεβαίως  θυμούνται  πολλοί σημερινοί Αθηναίοι, του μακαρίτη Γεώργιου ή Όμηρου Κλάδου, ανδρός αγαθού, που όμως μεταξύ των πολλών άλλων ιδιοτροπιών του, παρουσίαζε και την εξής παράδοξη αντίθεση: ενώ αγαπούσε υπερβολικά τη ζωή, του άρεσε να καταγίνεται με τους νεκρούς, έχοντας υπηρετήσει και ως έφορος του Νεκροταφείου, και ενώ ζούσε κατασκεύασε το μνημείο στο οποίο έμελλε να τοποθετηθεί προς ανάπαυση μετά θάνατον.

Κάποιος λοιπόν, πλακατζής συγγενής του, θέλησε να του δώσει προκαταβολικά, όπως φαίνεται, μια εικόνα του μελλοντικού ταξιδιού του προς την αιωνιότητα, και επινόησε την εξής πραγματικά μακάβρια φάρσα. Φρόντισε, κρυφά, από την παραμονή της Πρωταπριλιάς να τυπώσει, να  διανείμει και να τοιχοκολλήσει νεκρώσιμα τα οποία ανήγγειλαν το  θάνατο του Κλάδου. Όταν  το πρωί, την ώρα της εκφοράς όπως οριζόταν στα νεκρώσιμα, άρχισαν να συρρέουν στο σπίτι του οι φίλοι και οι γνωστοί, έμεινα μεν έκπληκτοι αυτοί βλέποντας τον νεκρό να είναι ζωντανός και υγιής, αλλά ακόμη περισσότερο ο ίδιος για τις αθρόες πρωινές επισκέψεις. Η έκπληξή του δε, μεταβλήθηκε σε μανία και κατέληξε σε νευρική κρίση όταν είδε τους λειτουργούς του θανάτου, που είχαν ειδοποιηθεί και αυτοί καταλλήλως, να έρχονται με όλη την πένθιμη πομπή, έτοιμοι να τον μεταφέρουν στην τελευταία του κατοικία.

Το φύλλο που εγκαινίασε τη συνήθεια της τακτικής κάθε χρόνο δημοσίευσης πρωταπριλιάτικου ψέματος ήταν η κατά γενική παραδοχή καινοτόμος «Εφημερίς» του Κορομηλά.[3]  Το χαριτωμένο και ευτράπελο πνεύμα του  Ιωάννη Καμπούρογλου[4], ο οποίος υπήρξε η ψυχή του πρώτου αυτού συστηματικά οργανωμένου καθημερινού φύλλου, εφεύρισκε κάθε χρόνο διάφορα ευφυή ψέματα, είτε σχετιζόμενα με κάποιο σύγχρονο γεγονός, είτε ολότελα φανταστικά, πάντοτε όμως αληθοφανή και ικανά να διεγείρουν τη  περιέργεια του πλήθους και να παρακινήσουν τους εύπιστους να εκδράμουν σωρηδόν στο πιο  απομακρυσμένο μέρος, ώστε να απολαύσουν το ανύπαρκτο αξιοπερίεργο θέαμα.  

Αυτό το χαρακτήρα έχει συνήθως το πρωταπριλιάτικο ψέμα των εφημερίδων και έκτοτε αυτό το σύστημα ακολούθησαν πάντα τα καθημερινά αθηναϊκά φύλλα, μιμούμενοι τον εισηγητή. Είναι δε, πολύ περίεργο όντως, το φαινόμενο ότι ενώ το έθιμο στις μέρες μας γενικεύτηκε και έγινε πασίγνωστο και κοινό σε όλους, βρίσκεται πάντοτε -κάθε χρόνο, πλήθος ανθρώπων που πιστεύουν την απάτη. Εννοείται πάντως, ότι η επιτυχία εξαρτάται από την ευφυή έμπνευση και την τέχνη με την οποία μαγειρεύεται, παρασκευάζεται και σερβίρεται η πρωταπριλιάτικη είδηση, ώστε να φέρει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα.

Τέτοιες επιτυχίες εξακολούθησε να έχει η «Εφημερίς» και μετά  την αποχώρηση του Καμπούρογλου ο οποίος ίδρυσε μετά τη δική του «Νέαν Εφημερίδα». Το νέο επιτελείο που τον αναπλήρωσε στην παλαιά «Εφημερίδα», αποτελούμενο από το διευθυντή της, τον αείμνηστο Δημήτριο Κορομηλά, τον αγαπητό συνάδελφο  του γράφοντος τις γραμμές αυτές, κ. Ιωάννη Δαμβέργη[5] και άλλων,  επί σειρά ετών κάθε 1η Απριλίου χάλκευε κάποια είδηση φανταστική, μπλεγμένη μεταξύ άλλων πραγματικών επιφέροντας συνεχώς το ποθούμενο αποτέλεσμα.


Σημειώσεις

[1] Μπάμπης Άννινος, Βιογραφικά στοιχεία, biblionet 
  
[2] Η Ταχύπτερος Φήμη, Εφημερίς του εμπορίου και των ειδήσεων, Ε.Λ.Ι.Α. 

[3] Ο ΔημήτριοςΚορομηλάς εκτός από δημοσιογράφος ήταν και συγγραφέας. Γνωστά του έργα είναι «Η τύχη της Μαρούλας» και «Ο αγαπητικός της Βοσκοπούλας». 

[4] Ιωάννης Καμπούρογλου, Βιογραφικά στοιχεία, ΕΚΕΒΙ 

[5] Ιωάννης Δαμβέργης, Βιογραφικά στοιχεία, Βικιπαίδεια 


Πηγή

Άννινος, Μπάμπης, 1862-1938 (χ.χ.). Ο σύλλογος των εισαγγελέων και άλλα ευθυμογραφήματα, Αθήναι, Ελευθερουδάκης-Νίκας, σελ. 301-305.
...

6/1/13

Περί αλλαγής των φώτων




Μια παράξενη συνήθεια στην Αγγλία ήταν να κατραμώνουν τους λαθρέμπορους. Τους κρεμούσαν στις ακτές της θάλασσας, τους άλειβαν με πίσσα και τους άφηναν εκεί να αιωρούνται βδομάδες, μήνες και χρόνια, καμιά φορά. Έβαζαν δε τις κρεμάλες σε απόσταση πάνω στους βράχους της παραλίας.

Αυτή η απάνθρωπη συνήθεια κράτησε ως τα τελευταία, σχεδόν, χρόνια. Στα 1822, έβλεπε κανείς στον πύργο του Δούβρου τρεις τέτοιους κρεμασμένους. Η Αγγλία έκανε τα ίδια με τους κλέφτες, τους εμπρηστές και τους δολοφόνους. Ο Τζων Πέιντερ, που έβαλε φωτιά στα ναυτομάγαζα του Πόρτσμουθ, κρεμάστηκε και κατραμώθηκε στα 1776. Ο αβάς Κόγερ τον ξαναείδε στα 1777. Ο Πέιντερ ήταν αλυσοδεμένος και κρεμασμένος πάνω από τα ερείπια που είχε προξενήσει ο ίδιος, τον φρεσκοπίσσωναν δε από καιρό σε καιρό, για να διατηρείται. Τέλος, τον αντικατέστησαν ύστερα από τέσσερα χρόνια.

Με τον ίδιο τρόπο οι Βυζαντινοί τιμωρούσαν πολλούς εγκληματίες, που έκαναν, έτσι, χρέη φαναριών!... Τους έβαζαν, δηλαδή, φωτιά στα πόδια και τους άφηναν να καίγονται σαν λαμπάδες. Και φαίνεται πως οι δολοφόνοι ήταν πολλοί την εποχή εκείνη, αφού για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα φώτιζαν τον Κεράτιο κόλπο. Αργότερα, όμως, τους αντικατέστησαν με αληθινούς πυρσούς. Αυτοί, ωστόσο, που ήθελαν να καίγονται οι εγκληματίες, έλεγαν δυσαρεστημένοι: «Μας άλλαξαν τα φώτα».[1]


Η  αλήθεια είναι, βέβαια, ότι ο Σκωτσέζος γνωστός ως «Τζων ο Ζωγράφος» (James Aitken ή John Aitkin) θεωρείται ο πρώτος σύγχρονος «τρομοκράτης», μια και το Δεκέμβρη του 1776 πυρπόλησε τα βασιλικά βρετανικά ναυπηγεία, διαμαρτυρόμενος για την εξαθλίωση των Βρετανών αλλά κυρίως για να ενισχύσει τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Αμερικανών. Εκτελέστηκε παρουσία 20.000 πολιτών στις 10 Μαρτίου 1777, στην υψηλότερη αγχόνη που έχει στηθεί ποτέ.[2]


Πηγές
[1] Νατσούλης, Τ., (χ.χ.) Λέξεις και Φράσεις Παροιμιώδεις, Δ΄Έκδοση, Σμυρνιωτάκης, Αθήνα, σ. 324.
[2]Wikipedia, John the Painter 

31/12/12

Καλή Χρονιά


Γ. Ιακωβίδης. Ρόδια. 


K΄ η πέτρα όπου καθήσαν κάτου απ' τις ελιές το απομεσήμερο αντικρύ στη θάλασσα
αύριο θα γίνει ασβέστης στο καμίνι
μεθαύριο θ΄ ασβεστώσουμε τα σπίτια μας και το πεζούλι της Aγιά-Σωτήρας
αντιμεθαύριο θα φυτέψουμε το σπόρο εκεί που αποκοιμήθηκαν
κ΄  ένα μπουμπούκι της ροδιάς θα σκάσει πρώτο γέλιο του μωρού  στον κόρφο της λιακάδας.
K΄ ύστερα πια θα κάτσουμε στην πέτρα να διαβάσουμε όλη την καρδιά τους
σα να διαβάζουμε πρώτη φορά την ιστορία του κόσμου.

Γιάννης Ρίτσος, Ρωμιοσύνη (V)

20/12/12

Ένα παραμύθι για μεγάλα παιδιά


Το εικονογραφημένο έμμετρο παραμύθι με τον Αϊ Βασίλη, περιλαμβάνεται στην ηλεκτρονική βιβλιοθήκη παιδικών βιβλίων  The Rosseta Project. Φαίνεται να δημιουργήθηκε το 1887 από την  Margarite Rice, ενώ στην ίδια ιστοσελίδα διατίθεται και στην ελληνική γλώσσα.

Εδώ η παρέμβαση διαφέρει. Από το βιβλίο διατηρήθηκε η εικονογράφηση και τη θέση των κειμένων έλαβαν στίχοι 12  Ελλήνων ποιητών, με αποτέλεσμα ένα παραμύθι για μεγάλα παιδιά.

Μerry crisis
and a happy new fear
















e-book (scribd)
e-book (wordpress)

6/12/12

Στεφάνι 2013



Πώς να φτιάξετε το οικογενειακό πρωτοχρονιάτικο στεφάνι 2013, με τρόπο οικονομικό και οικολογικό.

Οδηγίες κατασκευής 
Από τη στοίβα των αχρήστων προς καύση κατά τις κρύες μέρες, που έχετε ήδη δημιουργήσει, διαλέγετε το καλύτερο στεφάνι από αυτά των παρελθόντων ετών.

Καθαρίζετε,  τινάζοντας και περνώντας με νωπό πανί. Αποφύγετε τα μαντήλια δακρύων, δεν περνάνε πια. Σε περίπτωση που σας έχουν κόψει το νερό, χρησιμοποιείστε μαλακό χαρτί. Μην χρησιμοποιήσετε εφημερίδες με συνεντεύξεις εταίρων και υπουργών (δημιουργούν «ψαλίδα» στις πευκοβελόνες).

Στη συνέχεια κόψτε προσεκτικά, χρησιμοποιώντας κατάλληλο ψαλίδι, τμήματα των λογαριασμών που εκκρεμούν (πρώην ΔΕΚΟ, Εφορία, ενοίκια, δάνεια, κλπ), την κάρτα ανεργίας σας, τη φωτογραφία από την τελευταία φορά που βάλατε πετρέλαιο θέρμανσης, κουπόνια από τα φάρμακα που κάποτε μπορούσατε να αγοράζετε και άλλα έγγραφα ή κάρτες που, όλα μαζί, γέμισαν τα συρτάρια σας τη χρονιά που μας πέρασε.  

Ταιριάξετε -διακριτικά- τα αποκόμματα με τα υπάρχοντα στολίδια, προσέχοντας να αφήνετε χώρο μεταξύ τους γιατί όλο και κάτι θα προκύψει μέχρι τις 23:59 της 31ης Δεκεμβρίου 2012. Για τη σταθεροποίησή τους χρησιμοποιήστε το σάλιο σας, το οποίο έτσι κι αλλιώς έχει γίνει κολλώδες.

Για να κάνετε το στεφάνι πιο εντυπωσιακό και επίκαιρο, κρεμάστε το τελευταίο σας ευρώ, μια δραχμούλα που ενδεχομένως έχετε κρατήσει ως ανάμνηση, αλλά και διάφορα «αγαπημένα» εμβλήματα όπως εκείνα του ΝΑΤΟ, του ναζισμού, κ.ά., κατά περίπτωση (γενιά, ενδιαφέροντα και εμπειρίες). Μην ξεχάσετε την πολυαγαπημένη μας Τράπεζα της Ελλάδος, για καθαρά ιστορικούς λόγους.

Τέλος, στολίστε την κορδέλα με αστέρια ώστε να σχηματίζουν το έμβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τοποθετώντας στο κέντρο τον πλανήτη μας, όπως αποτυπώνεται στο σήμα του «σωτήρα» αυτού (ΔΝΤ). Δεν χρειάζεται να γράψετε το έτος. Αν συνεχίσουμε απλώς να τους κοιτάζουμε, όλα τα έτη θα είναι ίδια από εδώ και πέρα.*

Προστασία περιβάλλοντος-Εξοικονόμηση πόρων 
Μαζέψτε προσεκτικά όσο χαρτί έχει περισσέψει και τοποθετείστε το εκ νέου στη στοίβα προς καύση. Τα πλαστικά μέρη τοποθετείστε τα ξεχωριστά και διατηρήστε τα σε χώρο δροσερό, σκοτεινό και καθαρό. Αργότερα μπορεί να τα χρειαστείτε για να καθαρίσετε πατάτες.  

Προφυλάξεις
Το στεφάνι προτείνεται για εσωτερικούς χώρους, ώστε να αποφεύγονται τα εγκεφαλικά και άλλα επεισόδια εκ μέρους των περαστικών.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ   

*Αν έχετε διαφορετική διάθεση, φυλάξτε το στεφάνι. Θα φανεί χρήσιμο για μελλοντικές πανηγυρικές τελετές.

1/4/12

Η πρωταπριλιά του τραπεζίτη

Την 1η Απριλίου 1914 μια «είδηση» με διεθνείς προεκτάσεις που δημοσιεύθηκε σε ελληνική εφημερίδα, είχε ως αποτέλεσμα κοσμοσυρροή έξω από τα κεντρικά κρατητήρια της Αθήνας. Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση επί της οποίας στηρίχθηκε έχει άρωμα των ημερών μας: καπιταλιστική κρίση, ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Μεσόγειο, Γάλλους, Γερμανούς, δολοφονία, αλλά κυρίως έναν απατεώνα τραπεζίτη.


Η «είδηση» είχε να κάνει με την υπόθεση που συγκλόνιζε εκείνη την εποχή ολόκληρο τον κόσμο. Στις 16 Μαρτίου 1914 η Ανριέτ Καγιό, σύζυγος του Υπουργού των Οικονομικών και πρώην Πρωθυπουργού της Γαλλίας Ζοζέφ Καγιό, πυροβολεί και σκοτώνει μέσα στο γραφείο του τον Γκαστόν Καλμέτ, διευθυντή της εφημερίδας «Λε Φιγκαρό», επειδή αρθρογραφούσε εναντίον του συζύγου της.



Ο Ζοζέφ Καγιό ήταν Πρωθυπουργός της Γαλλίας κατά την κρίση του Αγαδίρ το 1911. Την 1η Ιουλίου του έτους εκείνου, οι Γερμανοί έστειλαν ανοικτά του Αγαδίρ το πολεμικό πλοίο «Πάνθηρ» προσπαθώντας να περιορίσουν την κυριαρχία της Γαλλίας στο Μαρόκο ή και να διασπάσουν την Αντάντ (Βρετανία-Γαλλία-Ρωσσία). Το γεγονός δημιούργησε μεγάλη ένταση στην περιοχή, οι Βρετανοί αντέδρασαν δυναμικά και εν τέλει το Μαρόκο αναγνωρίσθηκε ως γαλλικό προτεκτοράτο ενώ οι Γερμανοί κέρδισαν σε κυριαρχικά δικαιώματα επί του Κονγκό. Ωστόσο, η υποχώρηση της Γερμανίας προέκυψε από την οικονομική κρίση που ξέσπασε στη χώρα, παράλληλα με την ιμπεριαλιστική στη Μεσόγειο, και η οποία φημολογείται ότι ενορχηστρώθηκε από τον Γάλλο Υπουργό Οικονομικών.



Το γερμανικό χρηματιστήριο σημείωσε απώλειες κατά 30% σε μία ημέρα και η κεντρική τράπεζα έχασε το 1/5 των αποθεμάτων χρυσού καθώς οι πανικόβλητοι πολίτες αντάλλαξαν τα χρήματά τους με το πολύτιμο στοιχείο. Σ΄ εκείνη τη φάση, ο Κάιζερ έκανε πίσω και άφησε τους Γάλλους να αναλάβουν. Ο Καγιό αντιμετώπισε τη γερμανική επέμβαση με εξαιρετική επιείκεια, στάση η οποία όπως αποδείχθηκε οφειλόταν σε μυστικές επαφές του με τους Γερμανούς, εν αγνοία του Προέδρου Φαγιέρ. Για τους λόγους αυτούς τον Ιανουάριο του 1912 παραιτήθηκε από την Πρωθυπουργία. Στις 9 Δεκεμβρίου 1913 ορκίσθηκε υπουργός Οικονομικών.



Η Ανριέτ ήταν δεύτερη σύζυγος του Ζοζέφ Καγιό και η ίδια είχε ήδη άλλους δύο γάμους στο ενεργητικό της. Ο δεύτερος σύζυγός της ήταν δημοσιογράφος της «Λε Φιγκαρό» και με τον Καγιό παντρεύτηκε μετά από σφοδρό έρωτα.



Τον Ιανουάριο του 1914 ο Γκαστόν Καλμέτ, διευθυντής της παραπάνω εφημερίδας από το 1902, ξεκίνησε μια εκστρατεία κατά του Υπουργού Οικονομικών, Καγιό, ο οποίος είχε εισάγει την προοδευτική φορολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε ότι θα δημοσιεύσει επιστολές από την ιδιωτική αλληλογραφία του Υπουργού. Όπως κι έκανε. Στην πρώτη από αυτές ο ίδιος ο Καγιό παραδεχόταν ότι εξαπάτησε το Κοινοβούλιο κατά την ψήφιση του φορολογικού νόμου. Για τη δεύτερη ο Καλμέτ υποσχόταν την αποκάλυψη ενός συνταρακτικού σκανδάλου.



Στις 16 Μαρτίου 1914, η Ανριέτ φοβούμενη ότι η εφημερίδα θα δημοσιεύσει ερωτικές επιστολές από τις οποίες προέκυπτε η σχέση της με τον Υπουργό, ενώ αυτός ήταν παντρεμένος με την πρώτη γυναίκα του, μπήκε στο γραφείο του Καλμέτ και χωρίς να ανταλλάξουν κουβέντα άρχισε να τον πυροβολεί με αποτέλεσμα ο άτυχος δημοσιογράφος να πέσει νεκρός.



Το εξώφυλλο του «Petit Journal» αφιερωμένο στη δολοφονία του Καλμέτ.



Οι πρώτες προσπάθειες από πλευράς της κυβέρνησης ήταν να δοθεί ένας «ροζ» χαρακτήρας στα αίτια του εγκλήματος, που μπορούσαν να υποστηριχθούν με βάση τους πολλούς γάμους, τις απιστίες και τη σχέση του δεύτερου συζύγου της Ανριέτ με την εφημερία «Λε Φιγκαρό». Έφτασαν μάλιστα στο σημείο να διαδώσουν ότι ο χωρισμός της από τον δεύτερο σύζυγό της, δημοσιογράφου της «Λε Φιγκαρό», οφειλόταν στην ερωτική επιθυμία του Καλμέτ προς αυτήν.



Όμως, οι ανακριτικές αρχές είχαν άλλη άποψη κι όταν εντοπίσθηκε η δεύτερη επιστολή που σκόπευε να φέρει στη δημοσιότητα ο Καλμέτ, αποκαλύφθηκε ένα μεγάλο πολιτικό σκάνδαλο! Επρόκειτο για ένα έγγραφο του γενικού εισαγγελέα Φαμπρό, που κατήγγελλε ότι στις 22 Μαρτίου 1911 ο τότε πρωθυπουργός Μονίς του ζήτησε πιεστικά να αναβάλει τη δίκη του μεγάλου καταχραστή τραπεζίτη Ροσέτ, προς χάριν του Καγιό. Η δίκη πραγματικά αναβλήθηκε, και έτσι ο Ροσέτ μπόρεσε να δραπετεύσει στο Μεξικό, όπου ζούσε σαν Κροίσος φρουρούμενος από δεκάδες σωματοφύλακες.



Έτσι φτάνουμε στην πρωταπριλιά του 1914. Ο Υπουργός Καλμέτ έχει παραιτηθεί, η σύζυγός του Ανριέτ αναμένει να δικαστεί (στις 31 Ιουλίου 1914 αθωώθηκε) και η γαλλική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη εντοπίσει τον επικηρυγμένο τραπεζίτη, έναντι 500 χιλιάδων φράγκων, επειδή αυτός φρόντιζε να μετακινείται διαρκώς. Ωστόσο, μια αθηναϊκή εφημερίδα εκμεταλλευόμενη το πολυσυζητημένο γεγονός δημοσίευσε την «είδηση» ότι ο Ροσέτ συνελήφθη στην Αθήνα και κρατείτο στις Κεντρικές Ενωμοτίες!



Οι Κεντρικές Ενωμοτίες ή «Βαστίλη των Αθηνών», όπως αποκαλούνταν λόγω των τιμωριών που επιβάλλονταν εκεί, ήταν τα κρατητήρια που συστάθηκαν με τον οργανισμό της Χωροφυλακής, (νόμος ΓΡΞΕ΄/1906), και διατηρήθηκαν μέχρι το 1919 οπότε αντικαταστάθηκαν από το Τμήμα Μεταγωγών. Ήταν εγκατεστημένες στα πρώτα ανάκτορα του Όθωνα επί της Νικοδήμου 20 στην Πλάκα.



Η «είδηση» της σύλληψης του απατεώνα τραπεζίτη στην Αθήνα, έγινε τόσο πιστευτή ώστε μαζεύτηκε πλήθος κόσμου έξω από τις Ενωμοτίες. Άλλοι για να δουν τον καταζητούμενο και άλλοι για να μακαρίσουν τους αστυνομικούς που θα τσέπωναν την αμοιβή!



Δυστυχώς σήμερα, ακόμη κι έκτακτο δελτίο ειδήσεων να έβγαζαν τα κανάλια δεν θα γινόταν πιστευτή η είδηση σύλληψης ενός τραπεζίτη, ακόμη κι αν έχει επικηρυχθεί …



Πηγές
-Agadir Crisis, Wikipedia.
-Gaston Calmette, Wikipedia.
-Joseph Caillaux, Wikipedia.
-Le Figaro, Wikipedia.
-Μεγάλη ελληνική εγκυκλοπαίδεια υπό Παύλου Δρανδάκη (χ.χ.), εκδ. «Ο Φοίνιξ», Αθήνα.
-Χρονικό του 2ου Αιώνα (χ.χ.), εκδ. «Τέσσερα Έψιλον», Αθήνα.
-Χατζιώτης, Κ. (2005) Από τη ζωή της παλιάς Αθήνας: Πρωταπριλιάτικα και άλλες ευτράπελες ιστορίες, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα.

1/4/11

H παλαιότερη αναφορά σε πρωταπριλιάτικο ψεύδος

Το πρωταπριλιάτικο έθιμο καθιερώθηκε τα πρώιμα χρόνια στη χώρα μας και χρονολογείται, μάλλον, από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Το 1831 ο Αλέξανδρος Σούτσος έγραψε το ακόλουθο ποίημα το οποίο περιλαμβάνεται στο «Πανόραμα της Ελλάδος», που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1875, σημειώνοντας ότι το εμπνεύστηκε την 1η Απριλίου Αθήνα 1875, καθώς «Κατ' αυτήν την ημέραν εκάστου έτους ως είναι γνωστόν, επεκράτησεν η συνήθεια ν' απατά είς τον άλλον χάριν παιδιάς».


Σελίδα από την εικονογραφημένη έκδοση του Πινόκιο (Carlo Collodi, 1881) δια χειρός Attilio Mussino (1911).

Η πρώτη Απριλίου
ή
Η ημέρα του ατιμώρητου ψεύδους

Είναι πρώτη Απριλίου∙ η δική μας είν' ημέρα∙
Να σκορπίζωμεν τα λόγια ημπορούμεν στον αέρα
Και να τάζωμεν εις όλους υπουργήματα μεγάλα,
Ν΄ απατώμεν έναν κόσμον και να τάχωμεν καβάλα,
Ψεύστας Υπουργούς μας λέγουν; Τους φωνάζομεν με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος.

Έλληνες, αι τόσων χρόνων και σφαγαίς σας και θυσίαις
είναι άγιαις και θείαις.
Να μην ήμεθα του έθνους Γραμματείς και Φαρισαίοι,
Μετ΄ ολίγον ο καθείς σας στο χρυσάφι αν δεν πλέη!
Πλην γελάτε, και ψευτάκους μας φωνάζετε με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος.

Ξεύρετε πως τόσους χρόνους άλλο δεν επιθυμούμεν
Παρά σας ευτυχισμένους κ΄ ελευθέρους να ιδούμεν;
Δια σας το κοκκαλάκι ροκανίζομεν στην κώχη,
Καί δεν λέγομεν ποτέ μας σ΄ ό,τι μας προβάλουν «όχι».
Πλην γελάτε, και ψευτάκους μας φωνάζετε με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος.

Μη βιάζεσθε! σταθήτε να περάσουν δυο τρεις χρόνοι,
Κ΄ ύστερα τα θαύματα μας ο καθείς σας καμαρόνει.
Εις τας θέσεις μας σταθήτε να στερεωθούμεν πρώτα,
Κ΄ ύστερα θα πλημμυρίσουν και οι νόμοι και τα φώτα.
Πλην γελάτε, και ψευτάκους μας φωνάζετε με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος.

Αυτά έλεγαν την πρώτην Απριλίου δύο τρεις
Υπουργίσκοι μας ξυδάτοι.
«Κύριοι, κ΄ εγώ τους είπα, είν΄ ευγνώμων η πατρίς.
Και στεφάνους δια τόσας εκδουλεύσεις σας φυλάττει.
Πλην γελάτε, και ψευτάκους μας φωνάζετε με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος…»

Δι΄ αυτά όπου σας είπα έθυμώσετε κομμάτι,
Υπουργίσκοι μας Πιλάτοι,
Και με πάτε Άρον! ΄Αρον! Στους Κριτάς την ιδίαν ώρα.
-Κύριοι Κριταί, του ψεύδους η ήμερα είναι τώρα.
Στόλισα τους Υπουργούς μας και τους τάψαλα με θάρρος∙
Είναι πρώτη Απριλίου, Κύριοι, και μη προς βάρος.

Σχόλιο
Φαντάζεστε τι θα έγραφε ο Αλέξανδρος Σούτσος αν είχε γνωρίσει και τους δικούς μας Υπουργούς;

Πηγή
Χατζιώτης, Κ., (2005) Από τη ζωή της παλιάς Αθήνας: Πρωταπριλιάτικα και άλλες ευτράπελες ιστορίες. Ίκαρος, Αθήνα, σ.σ. 29-31.

Προτάσεις
-Αλέξανδρος Σούτσος, ΕΚΕΒΙ
-Το έθιμο της Πρωταπριλιάς, otherside.gr
-The Adventures of Pinocchio, Illuminated Books

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ