Αυλαία, ασύστατοι! Αιμορραγούν ως και οι πέτρες, σ’ αυτόν τον άνυδρο καιρό! ΑΥΛΑΙΑ (Γ. Μπλάνας, Στασιωτικό 53o)

19/6/09

Στέλιος Φουσταλιεράκης: στο σταυροδρόμι της μουσικής κληρονομιάς

Για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής, την ημέρα του θερινού ηλιοστάσιου (21 Ιουνίου) κι επειδή εδώ είναι Βαλκάνια... δεν είναι παίξε - γέλασε, όπως τόνιζε, κάποτε, και ο Διονύσης.
.
Το μπουλγαρί είναι ένα τρίχορδο όργανο που κατατάσσεται στην οικογένεια των ταμπουράδων, μουσικών οργάνων τα οποία χρονολογούνται από την αρχαιότητα όπως άλλωστε δηλώνει και το όνομά τους. Πράγματι οι μεν Αρχαίοι Έλληνες με το όνομα «πανδουρίς» προσδιόριζαν τα μονόχορδα όργανα με μικρό ηχείο και μακρύ βραχίονα ενώ οι Ασσύριοι και οι Σουμέριοι με τη λέξη «παντούρ» εννοούσαν το μικρό τόξο. Οι ταμπουράδες που συναντώνται συχνότερα στη δημοτική ποίηση είναι το μπουλγαρί, το γιογγάρι, το μπουζούρι, το πανδούρι και καραντουζένι και φυσικά ο γνωστός ταμπουράς. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα όργανα αυτά είναι τα συνηθέστερα στη δημοτική ποίηση όχι μόνο σε σχέση με τους άλλους ταμπουράδες αλλά και με όλα τα υπόλοιπα. Επιπλέον διαπιστώνονται και στα δημώδη άλλων εθνών όπως Αιγυπτίων, Ιρακινών και Τούρκων (οι περιοχές με βάση τα σύγχρονα κράτη).

Οι μελετητές της ιστορίας των ταμπουράδων αναφέρουν ότι πρόκειται για όργανα που εμφανίσθηκαν στον ελλαδικό χώρο πολλούς αιώνες πριν, υιοθετήθηκαν από τους Άραβες και επέστρεψαν και πάλι στη χώρα μας με παραλλαγμένη ονομασία, τόσο ώστε να τα θεωρούμε σήμερα ανατολίτικα παραβλέποντας την αρχαιοελληνική προέλευση των λέξεων. Πάντως τα όργανα αυτά κυριάρχησαν στο χώρο που καταλάμβανε η Οθωμανική Αυτοκρατορία και δικαίως θεωρούνται αντικείμενα πολιτισμικής ανταλλαγής. Ειδικότερα για το μπουλγαρί, έτυχε ευρείας χρήσης στην Κρήτη ωστόσο δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν εμφανίσθηκε εκεί ταυτόχρονα με τους Τούρκους. Το βέβαιο είναι ότι την εποχή της Ενετοκρατίας το όργανο κυριαρχούσε στην αστική κρητική μουσική με εκτελεστές Τούρκους, Τουρκοκρητικούς (εξισλαμισμένοι Έλληνες της Κρήτης) και Χριστιανούς οι οποίοι τραγουδούσαν, όλοι, τα ίδια πράγματα στις δύο γλώσσες. Έτσι σιγά σιγά ταυτίστηκε με τη μουσική παράδοση των μεγάλων πόλεων του νησιού (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο) με κορύφωση τα ταμπαχανιώτικα τραγούδια, όπου συναντώνται τρεις μουσικοί πολιτισμοί: ο κρητικός, ο μικρασιάτικος και εκείνος του ρεμπέτικου.

Το μπουλγαρί κατασκευάζεται από ξύλο μουριάς και απαιτεί υπομονή και δεξιοτεχνία καθώς είναι μονοκόμματο, ελλειψοειδές στο καπάκι του, με διακύμανση βάθους μέχρι το σημείο σύγκλισης των παρειών του. Το καπάκι του είναι από κατράνι (ξύλο κέδρου του Λιβάνου) δεν έχει άνοιγμα για τη διαφυγή του ήχου από την πλευρά των χορδών αλλά από εκείνην προς την πλευρά του οργανοπαίχτη, αντιδιαμετρικά από το μάνικο (μπράτσο). Χαρακτηριστικό, μάλλον, αποκλειστικό της κρητικής εκδοχής του οργάνου. Οι χορδές είναι τρεις και διπλές, ατσάλινες και λεπτές ενώ οι δεσμοί στο μάνικο είναι από σύρμα χαλκού γυριστοί με έναν κόμπο ο οποίος σύμφωνα με τον Ρος Ντέιλι υπάρχει μόνο σε μουσικά όργανα του Αφγανιστάν. Πολλοί ισχυρίζονται ότι το όνομά του το οφείλει στην πρώτη μπάσα χορδή του που καλείται «βουργάρα» ή «μπουργάρα» ή «μπουργάνα» καθώς αντικαταστάθηκε από Βούλγαρους μουσικούς οι οποίοι το διέδωσαν στην Βαλκανική.

Σήμερα, πια, τόσο το ξύλο κατασκευής όσο και οι χορδές του μπουλγαριού σπανίζουν και ασφαλώς εκλείπουν οι κατασκευαστές του οργάνου. Κρίσιμο χρονικό σημείο για την διατήρηση κατασκευής του μπουλγαριού στην Κρήτη θεωρείται η περίοδος 1940-1944 οπότε σκοτώθηκαν, στην Αλβανία ο Γιάννης Παπαδάκης ανιψιός του Καρεκλά, σπουδαίου οργανοποιού, και ο επίσης μεγάλος Ρεθυμνιώτης μπουλγαριστής Γιώργης Πολιουδάκης ή Χαλίλης σε ατύχημα. Από πολλούς θεωρείται πολύ πιθανόν να μην παραγκωνιζόταν το μπουλγαρί από το λαούτο μεταπολεμικά, πράγμα που έγινε, εάν οι δύο αυτοί άνθρωποι επιβίωναν και κληροδοτούσαν τα μυστικά της κατασκευής του στις επόμενες γενιές.

Εκείνος όμως ο άνθρωπος που έκανε γνωστό το μπουλγαρί έξω από τα όρια της Κρήτης, παντρεύοντας την ελληνική παράδοση είναι αναμφισβήτητα ο Στέλιος Φουσταλιεράκης ή Φουσταλιέρης, Ρεθυμνιώτης μουσικός και ωρολογοποιός που γεννήθηκε σαν σήμερα 19 Ιουνίου, του έτους 1911 και όπως του άρεσε να επισημαίνει ημέρα Κυριακή και ώρα τρεις το απόγευμα. Ο Φουσταλιέρης ήταν ανιψιός, από τη μητέρα του Κυριακούλα, του ξακουστού λυράρη της εποχής Αντώνη Καρεκλά. Ο πατέρας του Στέλιος Φουσταλιεράκης σκοτώθηκε σε ατύχημα σε ηλικία 19 ετών, λίγο πριν γεννηθεί ο μουσικός και έτσι αυτός έλαβε το όνομά του. Τέλειωσε σε νυκτερινό σχολείο τις τρείς πρώτες τάξεις του Δημοτικού και στα 11 ξεκίνησε να μαθαίνει την τέχνη της ωρολογοποιίας χωρίς να κρύβει όμως το πάθος του για το μπουλγαρί. Ένα όργανο που κοσμούσε όλες τις ταβέρνες του Ρεθύμνου και γοήτευε τον μικρό Στέλιο σε σημείο που όταν κατάφερε να κερδίσει το πρώτο χρηματικό δώρο (ένα ολόκληρο κατοστάρικο) το διέθεσε για την αγορά ενός τέτοιου οργάνου. Δεν δίσταζε μάλιστα να δηλώνει ότι ήταν τόση η λαχτάρα του που έκλαιγε βλέποντάς το στα χέρια άλλων! Ο Καρεκλάς τον μύησε στα μυστικά του μπολγαριού και δύο χρόνια αργότερα ξεκίνησε να παίζει για ένα κομμάτι ψωμί σε γάμους και γλέντια που μπορεί να διαρκούσαν, όπως είναι γνωστό, μέχρι και 15 μέρες. Αργότερα κατάφερε να αγοράσει το δεύτερο μπουλγαρί του, το οποίο δεν αποχωρίστηκε ποτέ.

Το 1933 ή 1934 ερχόμενος στον Πειραιά, για να εργασθεί σε ρολογάδικο, είχε την ευκαιρία να συναντηθεί στον καφενέ του Μπάτη, στου Καραϊσκάκη, με τα μεγαλύτερα ονόματα του ρεμπέτικου. Ο Μάρκος, ο Τούντας, ο Παπαϊωάννου, ο Στράτος, ο Μπαγιαντέρας, ο Κερομύτης, ο Τσιτσάνης και άλλοι εραστές του ρεμπέτικου δέχτηκαν στη συντροφιά τους τον Φουστελιέρη αναγνωρίζοντάς του όχι μόνο το ταλέντο του αλλά, κυρίως, το πάθος του για αυτό το περίεργο όργανο που δεν είχε να ζηλέψει τίποτε από τη Μαριγούλη, την Κούλα, την Γυφτοπούλα, την Τσιγγάνα ή τον γέρο-Μάγκα όπως ονόμαζαν τα μπουζούκια τους και τους μπαγλαμάδες τους. Έτσι σύντομα το Στελάκι από την Κρήτη «τακτοποιήθηκε» στην κρεμάστρα οργάνων στου Μπάτη ενθουσιάζοντας με την τριπλοπενιά του όλους τους ρεμπέτες. Στην εικόνα το Στελάκι το οποίο μετά από επιδιόρθωση έχει τάστα και όχι κινητούς μπερντέδες.

Η επαφή του Φουσταλιέρη με την Περαιώτικη κομπανία δεν ήταν τυχαία. Ο Γιώργος Μπάτης που έμεινε γνωστός για την παθολογική αγάπη του στο μπουζούκι και στον μπαγλαμά είχε περάσει κάποτε από την Κρήτη ως βοηθός… οδοντιάτρου όπου και γνωρίσθηκε με τον μεγάλο μπουλγαρίστα. Το 1937 έκλεισαν το καφενείο του Μπάτη κι εκείνος άνοιξε νέο στο Γιουσουρούμ (ξανά στον Πειραιά). Την ίδια χρονιά ο Φουσταλιέρης επέστρεψε στην Κρήτη όπου παρέμεινε μέχρι το θάνατό του (1992). Το σημαντικότερο, ίσως, γεγονός της περιόδου αυτής ήταν ότι ο Φουσταλιέρης με την υποστήριξη του Γιάννη Τούντα και παρά της αντιξοότητες που προήλθαν από τη δικτατορία του Μεταξά (λογοκρισία, διωγμοί κλπ) κατάφερε να μπει στο χώρο της δισκογραφίας, «χτυπώντας» 24 δίσκους με την τεχνική του ισπανικού κεριού. Με τον τρόπο αυτό έκανε την αρχή καθώς ακολούθησαν και άλλες πολλές δισκογραφικές δουλειές. Σημαντική ήταν η συνεργασία του με μια σπουδαία κρητική φωνή, ίσως τη σπουδαιότερη, τον Ρεθυμνιώτη Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξεβάνη, όπως έμεινε γνωστός παρομοιάζοντας το τραγούδι του με περιβόλι (φωτ.).

Από την εποχή εκείνη, όπως αναφέρθηκε, και για τα επόμενα χρόνια ο Φουσταλιέρης παρέμεινε στην Κρήτη δημιουργώντας με το μπουλγαρί του μια σχολή με μοναδικές εκτελέσεις βάζοντας έτσι τη σφραγίδα του όχι μόνο στην κρητική αλλά και στην ελληνική μουσική. Κατά γενική παραδοχή είναι ο άνθρωπος που ένωσε με γέφυρες την κρητική, μικρασιατική και ρεμπέτικη μουσική με εξαιρετική και προσωπική τεχνική δημιουργώντας μια κοινή μουσική κληρονομιά. Ο Στέλιος Φουσταλιεράκης πέθανε στο Ρέθυμνο το 1992 και χωρίς να εγκαταλείψει την άλλη τέχνη του, του ωρολογοποιού στάθηκε προσηλωμένος μια ολόκληρη ζωή στο μπουλγαρί του για το οποίο όπως έλεγε ο ίδιος: Εγώ λεφτά δεν έκαμα από το μπουλγαρί μου, έκαμα φίλους μπιστικούς και το 'χω σε τιμή μου.

Κλείνοντας το αφιέρωμά μας στον Στέλιο Φουσταλιεράκη υπενθυμίζουμε στίχους του αξέχαστου και πρόωρα χαμένου μεγάλου μας στιχουργού Ηλία Κατσούλη που χωρίς να έχει σχέση με τη Μικρά Ασία αγάπησε και εμπνεύστηκε από τον πολιτισμό της. Στους στίχους αυτούς που έγιναν τραγούδι από τον Παντελή Θαλασσινό, μνημονεύεται το ρεθυμνιώτικο μπουλγαρί.

Κεμεντζές και μπουλγαρί

Φέρε μου νύχτα κύματα
στον ύπνο μου να σπάνε
ν' αλλάζει ο θρόνος βήματα
κοντά της να με πάνε

Να παίζω εγώ στον κεμεντζέ
μπρος στο παράθυρό της
να βάζει η πίκρα φερετζέ
να μπαίνω στο όνειρό της

Φέρε με στα σοκάκια της
νύχτα μου σαν αγιάζι
να τρέμουν τα χεράκια της
όταν θα μ' αγκαλιάζει

Να παίζω εγώ στον κεμεντζέ
μπρος στο παράθυρό της
να βάζει η πίκρα φερετζέ
να μπαίνω στο όνειρό της

Να παίζω εγώ στο μπουλγαρί
τραγούδια σαν το μέλι
και ρεθυμνιώτικο βαρύ
αν πει πως δε με θέλει

Πηγές και περισσότερες πληροφορίες
-Στέλιος Φουσταλιέρης, από το rebetiko wiki
-Για τον Στέλιο Φουσταλιεράκη από το Κρητικό διαδικτυακό ραδιόφωνο
-Στέλιος Φουσταριελάκης, από το angelfire.com
-Το μπουλγαρί, από το cretan-music.gr
-Κεμεντζές και Μπουλγαρί, από το stixoi.gr
-Ο Γιώργος Μπάτης, koutouzis.gr
-Μια συνέντευξη του Ηλία Κατσούλη στο Music Heaven
-Το Στελάκι από την Κρήτη: Στέλιος Φουσταλιέρης 1911-1992, από το klika.gr
-Οι Τουρκοκρητικοί: Οι άγνωστοι ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι της οθωμανικής Κρήτης, από το Πόντος και Αριστερά
.

16/6/09

47

Αν θα έπρεπε να σβήσω κεράκια μπορεί να κινδυνεύσει και … η Πάρνηθα γιατί όπως και να το σκεφτείς 47 φλογίτσες αποτελούν … δυνητικό εμπρησμό. Όπως διαβάζετε αν και κοντεύω μισό αιώνα, μυαλό δεν έβαλα. Και ούτε πρόκειται να βάλω. Αυτό το έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου. Δηλαδή σα να λέμε δεν θα κρεμάσω τα allstarάκια μου ποτέ.

Οι φίλοι μου το ξέρουν και κάθε φορά που έχω γενέθλια γελούν. Και περισσότερο απ΄ όλους οι γιοί μου. Είναι μια παρηγοριά κι αυτό (συνήθης έκφρασή μου). Ένας από αυτούς που γελούν μου έκανε κι αυτό το ωραίο δώρο. Δεν σας κρύβω ότι με συγκίνησε μια και το περιεχόμενό του είναι ό,τι με εκφράζει: ανατροπή και χρώματα βαν Γκογκ. Τώρα ίσως να καταλάβατε γιατί αγαπώ τα allstarάκια.
.

.
Άντε, σήμερα ασχολήθηκα πολύ με τον εαυτό μου. Ξέφυγα. Απολαύστε μαζί μου το βίντεο του Γιώργη και μην προσπαθήσετε να σβήσετε τις χρωματιστές φλόγες. Κάπου εκεί παραμονεύει η Κάρμεν. Ευχαριστώ φίλε, σας ευχαριστώ όλους, bloggers, facebookers και twitterers για τις eυχές σας.
.

12/6/09

Μια σκοτεινή βραδιά

Χαρισμένο στους ζωντανούς νεκρούς υποκείμενο της «μεταναστευτικής» πολιτικής μας.


Ένα παραμύθι από το Αϊντάχο των ΗΠΑ με θέμα το ψέμα αναφέρει -έμμετρα- πως μια σκοτεινή βραδιά στη μέση της ημέρας, δυο πεθαμένα αγόρια βγήκαν έξω για παιχνίδι. Πλάτη με πλάτη στάθηκαν, κοιτάχτηκαν στα μάτια, τράβηξαν τα ξίφη τους κι άρχισαν να πυροβολούν. Ένας κουφός αστυνομικός ακούγοντας το σαματά μπήκε τότε μέσα κι εκτέλεσε τα δυο νεκρά αγόρια.


One dark night in the middle of the day,
Two dead boys came out to play.
Back to back they faced each other,
Drew their swords and shot each other.
A deaf policeman heard the noise,
Came inside and shot the two dead boys.



Πηγή: Personal recollection. I learned this verse from my mother Elgarda Zobell Ashliman in Idaho in the 1940's. Aarne-Thompson type 2335.

Πίνακας: Αγόρια. Της γλύπτριας και ζωγράφου Γκρέις Τέρνμπουλ (1880-1976).
.

7/6/09

Εάν είναι δυνατόν!

Όπως έχει γίνει αντιληπτό (φαντάζομαι δηλαδή) οι Γεφυριστές αν και έχουν την πεποίθηση ότι οι αγώνες στο δρόμο δικαιώνονται, δεν συμμετέχουν σε αυτήν την περίεργη κίνηση και υποκίνηση της αποχής.
.
Προσωπική μου άποψη είναι (την έγραψα και σε σχόλιο) ότι την πλάτη τη γυρίζουμε σε όποιον μας πρόδωσε. Στον εχθρό ορθώνουμε ανάστημα, με όποιον τρόπο. Κι επειδή εγώ δεν αισθάνομαι ότι με έχει προδώσει κάποιος, καθώς ούτε στη ΝΔ ούτε στο Πα.Σο.Κ. πίστεψα ποτέ, μαζεύτηκα πρωί πρωί στο Αιγάλεω για να ψηφίσω.
.

Εκεί λοιπόν, παραδοσιακά, δίνεται η ευκαιρία να συναντήσω και φίλες/λους, συντρόφους από τα παλιά. Έτσι και σήμερα στις 7.05 το πρωί συναντήθηκα με την Μαρία και τα λέγαμε όταν ο Κωστής βοηθούσε έναν γέροντα ο οποίος έψαχνε τον κατάλογο για τον εντοπισμό του εκλογικού τμήματος που ψήφιζε.

.

Στρέφει λοιπόν η Μαρία το κεφάλι, να καμαρώσει τον Κωστή και την ακούω να αναφωνεί: «Κοίτα, κοίταξε Αλέκα χάλι…». Δίπλα από τον κατάλογο με τα εκλογικά τμήματα ήταν εκείνος του Υπουργείου Εσωτερικών με τα ψηφοδέλτια όλων των κομμάτων.

.

Θα αναρωτιέστε που είναι το παράξενο που έκανε την Μαρία και μετά εμένα να αναφωνήσουμε; Προσέξτε πώς έχει γραφεί ο τίτλος του τρίτου κόμματος του Κοινοβουλίου: ΚΟΥμμουνιστικό!!!!!!

.

.

Ασφαλώς οι άνθρωποι θα είχαν τη λαχτάρα να γράψουν ό,τι σκέπτονταν σχετικά, λ.χ. κΟΥμμουνιστοσυμμορίτες. Αλλά ένεκα Ευρώπης, που λέει κι ένας φίλος, δεν μπορέσανε να εκφραστούν ελεύθερα. Εκείνη τη στιγμή θυμήθηκα τον πατέρα μου που διέκρινε αν κάποιος είναι αντικομμουνιστής από τον τρόπο που έλεγε τα αρχικά του ΚΚΕ. Αν τα έλεγε Κάπα Κάπα άστα να πάνε. Αν τα διάβαζε Κου Κου έ άλλαζε το πράμα.

.

Οι σκέψεις και τα σχόλια δικά σας.

.

4/6/09

Χρώματα

Βασίλι Καντίνσκι. Βουνό. 1909.


Νεκροζώντανα πλάσματα είναι τα Γκουλ. Όταν πεθάνει κανένας Άραβας μπορεί να γίνει Γκουλ. Σηκώνεται από τον τάφο του, αλλαγμένος πολύ, άλλο πλάσμα, κι αρχίζει να ψάχνει για κρέας. Τέσσερα Γκουλ χρειάζονται πέντε λεπτά για ν’ αφήσουν μόνο τα κόκαλα ενός ανθρώπου. Είναι πλάσματα κοντά, κοκαλιάρικα, με κιτρινωπά γουρλωτά μάτια, δόντια σαν ξυράφια, μακριά αδύνατα χέρια με νύχια μυτερά και πολύ δυνατά πόδια.

Μπλε ανοιχτό είναι το δέρμα τους, άγαρμπο και πολύ λεπτό. Τις πιο πολλές φορές είναι γυμνά ή φοράνε τα σάβανα με τα οποία θάφτηκαν. Όλο στα νεκροταφεία τριγυρίζουν. Σπάνια απομακρύνονται. Δεν είναι καθόλου έξυπνα και μόλις που μπορούν να πουν μια δυο κουβέντες. Συνεννοούνται με χειρονομίες. Δεν καταλαβαίνουν πόνο, δεν σκοτώνονται με τουφέκια και σπαθιά. Μόνο το φως του ήλιου φοβούνται.

Πίθηκος με πόδια ελαφήσια είναι ο Πανόρν Μαουέξ, που ζει στο ιερό δάσος Ιμάπαν, στα Ιμαλάϊα. Είναι όλος πράσινος και τρέφεται με μπανάνες κι ανανάδες κι έχει όλες τις συνήθειες των πιθήκων και είναι πολύ περίεργος: παντού μπερδεύεται, όταν κάνει βόλτες στην Ινδία και στα γύρω μέρη.


Από την Εγκυκλοπαίδεια των Τεράτων του Γιώργου Μπλάνα.

1/6/09

Η κόκκινη Ρόζα


Στην αστική κοινωνία ο ρόλος της Αριστεράς είναι ο ρόλος του κόμματος αντιπολίτευσης. Σε κόμμα εξουσίας επιτρέπεται να υψωθεί μόνο πάνω στα ερείπια του αστικού κράτους.
Αυτή η φράση είναι μόνο ένα ελάχιστο δείγμα των σκέψεων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Η κόκκινη Ρόζα δολοφονήθηκε μετά από άγριο βασανισμό στις 15 Ιανουαρίου 1919 και το πτώμα της ρίχθηκε στο κανάλι Λάντβερ του Βερολίνου. Τότε μάλιστα ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, είχε γράψει και τον Επιτάφιο στη μνήμη της μεγάλης θεωρητικού του Μαρξισμού,


Η Κόκκινη Ρόζα τώρα εξαφανίστηκε επίσης [....]
Είπε στους φτωχούς για τι πρόκειται η ζωή
Και έτσι οι πλούσιοι την σκότωσαν
Ας αναπαύεται εν ειρήνη.


μια και κανείς δεν ήξερε που κειτόταν ενώ ο Λίμπκνεχτ που είχε πυροβοληθεί την ίδια μέρα, πετάχτηκε σε ανώνυμο νεκροφυλάκιο. Το πτώμα της Ρόζας Λούξεμπουργκ εντοπίσθηκε την 1η Ιουνίου 1919.

Στις προτεινόμενες πηγές μπορείτε να διαβάσετε τα βιογραφικά στοιχεία της, κείμενά της και να μελετήσετε τη δράση της. Είναι περιττό να τα επαναλάβουμε. Το μόνο που ήθελα να επισημάνω είναι ότι όλα αυτά που ξαναδιάβασα με έκαναν να νιώσω πολύ άβολα (sic). Άβολα επειδή ενώ όλοι ξέρουμε πως και πώς μας αφανίζει η εξουσία, κάποιοι εξακολουθούν να πιστεύουν σε μια Ευρώπη των Λαών δια… του Στρασβούργου.

Μήπως πρέπει να επανεξετάσουμε τους σκοπούς, τους στόχους μας, και τις τακτικές μας; Ας κάνουμε μια αρχή με την εισαγωγική φράση της Ρόζας, ώστε τότε που θα μας ξαναρωτήσουν τι θα κάναμε αν κερδίζαμε τις εκλογές να μπορούμε να τους απαντήσουμε κατάλληλα. Κυρίως για το πόσο ανόητη είναι η ερώτησή τους. Οφείλω ωστόσο να παραδεχτώ ότι σχετικά πρόσφατα άκουσα μια εξαιρετική απάντηση από επικεφαλής κοινοβουλευτικού κόμματος.

Υ.Γ. Αν και τα περί σοσιαλισμού και βαρβαρότητας είναι εξαιρετικά επίκαιρα και άκρως σχετικά με την μορφή της Ρόζας Λούξεμπουργκ θεωρώ περιττό τον όποιο σχολιασμό. Ο προβληματισμός γεννάται όταν η λέξη σοσιαλισμός βγαίνει από το στόμα μέλους της παρέας Μπίλντερμπεργκ.

Προτάσεις-Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ
-Ελληνικό Αρχείο Ρόζας Λούξεμπουργκ, marxist.org
-Rosa Luxemburg, Internet Archive
-Ρόζα Λούξεμπουργκ, Βικιπαίδεια
-Ρόζα Λούξεμπουργκ και Οκτωβριανή Επανάσταση: Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με σημαντικές παραπομπές, στο Φόρουμ του Πολιτικού Καφενείου
-Η δολοφονία της Ρόζα Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ, Ριζοσπάστης
-Ρόζα Λούξεμπουργκ: H παγκόσμια μορφή του διεθνισμού, MEN 24
..

29/5/09

Κοκκινομάλλης


Ήταν κάποτε ένας κοκκινομάλλης που δεν είχε ούτε
μάτια ούτε αυτιά.
Δεν είχε ούτε μαλλιά και συνεπώς κοκκινομάλλη τον
έλεγαν μόνο υποθετικά.
Δεν μπορούσε να μιλήσει, γιατί δεν είχε στόμα. Ούτε και
μύτη είχε.
Δεν είχε χέρια, ούτε και πόδια. Ούτε κοιλιά είχε, ούτε
πλάτη, ούτε σπονδυλική στήλη, ούτε εντόσθια. Δεν είχε
τίποτε! Άρα δεν μπορούμε να ξέρουμε για ποιόν άνθρωπο
πρόκειται.
Καλύτερα λοιπόν να σταματήσουμε ν' ασχολούμαστε
μαζί του.

.
ΠΡΟΤΑΣΗ: Παρουσίαση του Χαρμς από τον Γ. Μπλάνα στις Αναγνώσεις της Αυγής
.
Дании́л Хармс (Δανιήλ Χαρμς), Γαλάζιο τετράδιο ν.10 από το e-poema
.

23/5/09

Έπαιξαν οι ΤΑΔΕ



Ο καλός φίλος και ιστολόγος Fegia, αυτές μέρες, έχει γράψει για τις αναμνήσεις μας. Τις αναμνήσεις της γενιάς μου, από το ραδιόφωνο της δεκαετίας του ΄60. Με ταξίδεψε κυριολεκτικά στο παρελθόν όταν ακούγαμε τα θεατρικά και τις δραματικές σειρές μέσα από τα ερτζιανά. Με την ευκαιρία αυτής της θεατρικής-ραδιοφωνικής αναδρομής σκέφτηκα και αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας μια πρόσφατη εμπειρία από θεατρική παράσταση.

Είχα την ευκαιρία, και την τύχη, να παρακολουθήσω προ ημερών, σε ένα ταξίδι αστραπή, ένα αντιαισθητικό μιούζικαλ και για την ακρίβεια μια μαύρη κωμωδία με μουσική, χορό και διαδραστικές εκπλήξεις από το θίασο των ΤΑΔΕ που σημαίνει Τεχνικά Αυτόνομοι Δραμάτων Ε(κφ)ραστές. Το θεατρικό έργο «Είμαι Άσχημη» των Ισπανών Σέρτζι Μπελμπέλ και και Ζόρντι Σάντσεζ, εκτυλίχθηκε επί σκηνής από το θίασο ΤΑΔΕ και τον σκηνοθέτη Κώστα Μεταξάκη στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Just for your eyes, στο Αμφιθέατρο του Φοιτητικού Κέντρου του Πανεπιστήμιου Κρήτης στις Βούτες Ηρακλείου.

Ομολογώ ότι η πρώτη μου (θετική) αντίδραση στην πρόσκληση για τη συγκεκριμένη παράσταση ήταν αυτό που με έκανε να περιγράψω και σε εσάς την εμπειρία. Βλέπετε, δεν φημίζομαι για την αγάπη μου προς το θέατρο πράγμα που με κάνει να νιώθω λίγο άβολα μια και αγαπώ τις Τέχνες. Πράγματι, ελάχιστες είναι οι θεατρικές παραστάσεις που βρέθηκα σε εγρήγορση –γιατί αυτό με απωθεί στο θέατρο- όπως οι πιστές αποδόσεις ή οι έξυπνες σύγχρονες προσαρμογές του Αρχαίου Δράματος και ορισμένες με «τέρατα» του θεάτρου σαν τον αείμνηστο Μάνο Κατράκη στο «Ντα». Ίσως αυτό να οφείλεται και στο γεγονός ότι είχα συνηθίσει στο ραδιοφωνικό θέατρο που αναφέρει ο Fegia, όπου οι ηθοποιοί ήταν δυο φορές ηθοποιοί για να μπορέσουν να μεταβιβάσουν όσα και τα σώμα τους.

Αυτό όμως που παρακολούθησα, φίλοι μου, με άφησε κυριολεκτικά άφωνη γιατί το αναμενόμενο αναβαθμίστηκε στις αισθήσεις μου κι έγινε έκπληξη. Ο θίασος αυτός, απ΄ όσα διάβασα στο πρόγραμμα, δημιουργήθηκε το 2004 και έχει μέχρι σήμερα ανεβάσει τέσσερα συνολικά έργα-μαύρες κωμωδίες. Ο στόχος τους είναι να προβληματίσουν και να φέρουν κοντά τους τον θεατή ώστε φεύγοντας να μην ξεχάσει ό,τι είδε. Η σεμνότητά τους δεν άφησε περιθώρια για περισσότερα σχόλια μια και αναφέρουν απλώς ότι «η πορεία τους είναι δύσκολη μα και τόσο ευχάριστη!!!» Ίσως να ικανοποιούνται, όπως οι αληθινοί καλλιτέχνες, δηλαδή μόνο από τη θερμή ανταπόκριση του κοινού.


.
.
Το θεατρικό έργο «Είμαι άσχημη» παρουσιάστηκε σε μετάφραση της Κατερίνας Χριστοδούλου, σκηνοθεσία-σκηνογραφία-φωτισμούς του Κώστα Μεταξάκη, μουσική-ηχοληψία του Άγγελου Αρβανίτη και Κώστα Σταυρακάκη (ηχοληψία) και χορογραφίες Χαράς Καράλη από 14 νέους ανθρώπους που υποδύθηκαν 23 ρόλους. Στο ρόλο της Άσχημης η Κάλια Σταυρακάκη και στου «άλλου» εαυτού της (Άσχημη β΄ μέρους) η Νατάσσα Σακέτου ενώ στο ρόλο του Σάμουελ Γκας ο Αλέξανδρος Ξιφαράς.

Το έργο εξελίσσεται μέχρι ενός σημείου προβάλλοντας τη ζωή μιας άσχημης (μα τόσο άσχημης!) κοπέλας η οποία δεν έχει στον ήλιο μοίρα επειδή ακριβώς είναι αποκρουστική και ενός όμορφου (μα τόσο όμορφου!) ηθοποιού. Τα γεγονότα από τη ζωή τους, τραγικά - κωμικά και ανάποδα, κάνουν τους θεατές να ανεβοκατεβαίνουν συνεχώς. Τη μια στιγμή σπαρταριστά γέλια και αμέσως απόλυτη περίσκεψη. Με τα χειροκροτήματα ενθουσιώδη και στις δύο περιπτώσεις. Στο β΄ μέρος οι δρόμοι της κακάσχημης και του πεντάμορφου διασταυρώνονται και η συνάντησή τους είναι μοιραία.

Το έργο λέγεται ότι έγινε αποδεκτό με ενθουσιασμό στην Ισπανία λόγω του «ελαφρού» του χαρακτήρα του. Ωστόσο έχει βαθιές πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις χλευάζοντας το life style που προωθείται μανιωδώς από τα ΜΜΕ στο οποίο -γιατί να το κρύψουμε άλλωστε;- όλοι έχουμε πέσει θύματα, λίγο ή περισσότερο. Οι αιχμές που αφήνονται για τα ΜΜΕ και για την .. πανέξυπνη εξουσία έχουν τόσες δόσεις χιούμορ ώστε σε πείθε να σκεφτείς …. σοβαρά απέναντί τους.

Ο σκηνοθέτης Κώστας Μεταξάκης, με την εξαιρετική διδασκαλία του, το πανέξυπνο σκηνικό και τον φροντισμένο φωτισμό δημιούργησε μια παράσταση που όχι μόνο μπορεί να κρατήσει τον θεατή σε εγρήγορση αλλά να τον κάνει να επιθυμεί κάθε στιγμή να συμμετάσχει στο θεατρικό δρώμενο. Τα στοιχεία του αρχαίου ελληνικού δράματος είναι ευλαβικά προσαρμοσμένα σε όλη τη διάρκεια της παράστασης με έναν Χορό από μαυροντυμένα, ευέλικτα, αθόρυβα νέα παιδιά να «κυλούν» σώμα και λόγο στο σανίδι λες κι έχουν παίξει εκατοντάδες φορές μπροστά σε κοινό. Κι όμως υπήρχαν ηθοποιοί που εμφανίζονταν για πρώτη φορά, ενώ όλοι ασχολούνται, προφανώς, από μεράκι με το θέατρο και όχι για επαγγελματικούς λόγους. Αξιοσημείωτο είναι δε, ότι δεν ξενίζει καθόλου αυτό το στοιχείο του αρχαίου δράματος σε συνδυασμό με έναν σούπερ σταρ για τον οποίο θα μπορούσαν να ουρλιάξουν… όλες οι μπάμπουσκες του κόσμου.

Ο Κώστας Μεταξάκης φαίνεται να ετοίμασε την ομάδα του έτσι ώστε να αντιδράσουν θετικά σε κάθε τι «στραβό». Έτσι με τον τρόπο αυτό οι θεατές ανέβηκαν στο σανίδι και οι ηθοποιοί στη θέση τους. Χαρακτηριστικό αυτής της απρογραμμάτιστης διάδρασης ήταν η στιγμή που έπρεπε οι ηθοποιοί να εισέλθουν από τις πόρτες των θεατών ώστε να αναπτύξουν τον μονόλογο ή το διάλογο κάτω, μπροστά στα πρώτα καθίσματα. Εκείνη, λοιπόν, τη στιγμή μπήκε ταυτόχρονα με τον ηθοποιό… κι ένας θεατής. Ω τη απόλαυση ήταν αυτή! Ο φωτισμός εστίασε στον θεατή κι εκείνος σε εμάς τους υπόλοιπους ενώ ο ηθοποιός άφησε τη σκηνή να εξελιχθεί. Η αίθουσα ήταν ένας μεγάλος θίασος! Σε κάποια άλλη στιγμή ο τραγικός μονόλογος της όμορφης (μα πόσο όμορφη!!) διακόπηκε από έναν θεατή ο οποίος μη αντέχοντας τόση ομορφιά… της ζήτησε το τηλέφωνό της!! Φυσικά εκείνη σταθερά στη θέση της, με τον ίδιο τόνο φωνής, με αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά της του έταξε λέγοντάς του κοφτά: «Μετά»!! Βέβαια αξίζει να παρατηρήσω πως δεν υπήρχε κάποιο στοιχείο που να με κάνει να πιστέψω ότι τα «απρόοπτα» δεν ήταν σκηνοθετημένα. Αλλά και σε αυτήν την περίπτωση, τους αξίζουν συγχαρητήρια, ίσως και περισσότερα.

Για τους ηθοποιούς τι να πρωτογράψει κανείς; Κορίτσια και αγόρια νέα, με όλα όσα η φύση τους έδωσε, χωρίς φτιασίδια και ρετουσαρίσματα. Απλοί, κοινοί νέοι, ψηλοί ή κοντοί, λεπτοί ή ευτραφείς, ανοιχτόχρωμοι ή μελαχροινοί, όλοι έβγαζαν πάθος, χαρά, γέλιο και θλίψη. Καθημερινοί άνθρωποι. Ακόμη και στα δυο τρία λεκτικά σφάλματα (;) δεν πτοήθηκαν. Συνέχισαν με τον τρόπο που συνεχίζουμε όλοι. Έτσι απλά…

Η μουσική επένδυση και οι χορογραφίες έδεναν εκπληκτικά όχι μόνο με το είδος αλλά και με το σκηνικό και με το φωτισμό. Όρθιο κρεβάτι.. αλλά ήταν ξάπλα! Εκεί τους οδηγούσε η μουσική και η χορογραφία.

Η παράσταση όπως καταλάβατε με ενθουσίασε για την απλότητά της. Και ξέρετε ότι το να δημιουργήσει κανείς κάτι απλό προϋποθέτει πολλή δουλειά, γνώση και μεράκι. Γιατί στο απλό φαίνονται οι ατέλειες αντίθετα από το σύνθετο. Θα μπορούσα να γράψω χιλιάδες λέξεις για ό,τι συνέβη εκεί. Δεν θα το κάνω με την ελπίδα να φανείτε τυχεροί, τουλάχιστον κάποιοι από εσάς, συμμετέχοντας σε αυτό το θεατρικό. Το μόνο που ίσως θα ήθελα είναι να σας αναφέρω κάτι που επίσης με εντυπωσίασε. Το κοινό αποτελούσαν άνθρωποι διάφορων ηλικιών αλλά κυρίως νέοι. Φοιτητές και εργαζόμενοι.... έτοιμοι για όλα! Πόσο ελπιδοφόρα εικόνα μα την αλήθεια…

Τέλος, ας διαπιστώσω και κάτι που θεώρησα ως «ανισορροπία» στην παράσταση (σε σχέση δηλαδή με τη συνολική αρτιότητά της). Έχει να κάνει με το μακιγιάζ. Εξαιρετική δουλειά, αλλά όχι για άσχημη. Γιατί η αυξημένη τριχοφυΐα διορθώνεται αναίμακτα και οικονομικά. Το μακιγιάζ των «άσχημων» μου θύμισε κάτι από τον Φρανκεστάιν. Ωστόσο έλειπε το στοιχείο της παραμόρφωσης των χαρακτηριστικών, κάτι που θα μπορούσαν να είχαν πετύχει οι άνθρωποι που ασχολήθηκαν, αν κρίνω από αυτό που κατάφεραν με την τριχοφυΐα.


.



.
Εσείς οι Κρητικοί αλλά και όσοι φίλοι επισκεφθείτε το νησί, μην τη χάσετε αυτήν την παράσταση που βάζει τα γυαλιά στους δικούς μας θιάσους οι οποίοι διαθέτουν τόσες ευκολίες και είναι και αμειβόμενοι. Με 5 (!) ευρώ εισιτήριο οι ΤΑΔΕ σας υπόσχονται μια αξέχαστη βραδιά.

Οι ηθοποιοί σε αλφαβητική σειρά: Αβραμάκης Νίκος, Ασκορδαλάκη Αμαλία, Βαφειάδου Σεβαστή, Δανδουλάκη Νίκη, Κρυονερίτη Δάφνη, Λεγάκη Ειρήνη, Νικητέα Ελένη, Ξυραφάς Αλέξανδρος, Πουλορίνη Πωλίνα, Σακέτου Νατάσσα, Σουρλαντζής Γιάννης, Σταυρακάκη Κάλια, Φανταουσάκης Νίκος, Φούμη Μαριέλα.

.


Οι φωτογραφίες είναι από το φινάλε της παράστασης κι απ΄ όσα κατάλαβα το σκυλάκι της παρέας είναι ο Μπόμπο!

.

21/5/09

Του Κώστα


Για την γιορτή σου Κώστα μου, ένα αγαπημένο σου τραγούδι κι ένα ποίημα. Κι επειδή everything is dust in the wind αλλά κι ο ουρανός δεν πρέπει να κρύψει τίποτε φρόντισε να τα πατήσεις όλα κάτω. Κι εμένα αν χρειαστεί. Φτάνει να κοιτάς ψηλά και να μην υπάρχει όριο…

Με την αγάπη μου να υπογράψω γιε μου; Θα ΄ναι λίγο…

Ο Ουρανός

Πρώτα να πιάσω τα χέρια σου
Να ψηλαφίσω το σφυγμό σου
Ύστερα να παμε μαζί στο δάσος
Ν΄ αγκαλιάσουμε τα μεγάλα δέντρα
Που στον κάθε κορμό έχουμε χαράξει
Εδώ και χρόνια τα ιερά ονόματα
Να τα συλλαβίσουμε μαζί
Να τα μετρήσουμε ένα-ένα
Με τα μάτια ψηλά στον ουρανό σαν προσευχή.

Το δικό μας το δάσος δεν το κρύβει ο ουρανός.

Δεν περνούν από δω ξυλοκόποι.

17/5/09

Ομάρ Καγιάμ: Μετρώντας τ΄ άστρα

Μελετώντας αριθμούς
Ο Ομάρ Καγιάμ υπήρξε σπουδαίος μαθηματικός, αστρονόμος, φιλόσοφος και πάνω απ΄ όλα ποιητής ο οποίος αναγνωρίζεται μέχρι σήμερα ως ένας από τους σημαντικότερους πολυμαθείς του Μεσαίωνα. Γεννήθηκε στην ιρανική πόλη Nishapur στις 18 Μαΐου 1048 από πατέρα για τον οποίο υπάρχει η πληροφορία πως είχε απαρνηθεί το Ζωροαστρισμό ασπαζόμενος τον Ισλαμισμό (Σουνίτες). Με βάση την εκδοχή αυτή ο Καγιάμ ήταν πρώτη γενιά Μουσουλμάνος.

Τα παιδικά χρόνια του τα έζησε στην πόλη Balkh (σημερινό Αφγανιστάν) μελετώντας με σπουδαίους δασκάλους της εποχής. Σε αντίθεση με τους συμμαθητές και φίλους του που στόχευαν σε αξιώματα ο ίδιος επιθυμούσε ησυχαστήρια όπου θα μπορούσαν οι άνθρωποι να μαθαίνουν και να προσεύχονται. Πολύ σύντομα έγινε διάσημος λόγω της ενασχόλησής του με τα μαθηματικά και ειδικότερα με την Άλγεβρα. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Ομάρ Καγιάμ είναι εμπνευστής του πασίγνωστου συμβολισμού (x) προκειμένου για την επίλυση εξισώσεων. Ο ίδιος το αποκαλούσε shiy (χι) που σημαίνει «κάτι» στην αραβική γλώσσα. Αργότερα μεταφράσθηκε στην ισπανική ως xay και από κει κατέλαβε όλο τον πλανήτη ως x. Ο άγνωστος x.

Σοβαρός μελετητής άνοιξε νέους ορίζοντες στα Μαθηματικά γεγονός που αποδεικνύεται από τις διαπιστώσεις του σχετικά με τη δυνατότητα ανάπτυξης ακόμη και μη Ευκλείδειας Γεωμετρίας. Εκείνη την εποχή, ασφαλώς, η άποψη αυτή ήταν εξαιρετικά πρωτοποριακή. Το ίδιο και οι προτάσεις του για την λύση διωνύμων και τριωνύμων που όπως είναι αναπτυγμένες -στη βάση της φιλοσοφίας των Μαθηματικών- αξίζουν μελέτης, τουλάχιστον από εκείνους που αγαπούν τους αριθμούς.

Όπως οι περισσότεροι Μαθηματικοί της εποχής, ο Καγιάμ ασχολήθηκε με την αστρονομία. Συνεργαζόμενος με άλλους επιστήμονες και έχοντας διαμορφώσει έναν κατάλληλο χώρο παρατήρησης διαπίστωσε ότι η διάρκεια του έτους είναι 365, 24219858156 ημέρες. Κάτι που μερικούς αιώνες αργότερα υιοθετήθηκε από την Ευρώπη με την εφαρμογή του Γρηγοριανού Ημερολογίου, το οποίο ωστόσο χάνει μία ημέρα κάθε 3.300 χρόνια ενώ εκείνο που πρότεινε ο Καγιάμ (με 6 δεκαδικά ψηφία) χάνει μία ημέρα κάθε 5.500 χρόνια.

Στο πλαίσιο της μελέτης του και με δεδομένο τον σεβασμό που του είχαν, διαμόρφωσε το περσικό ημερολόγιο (Jalali) που τέθηκε σε ισχύ στις 15 Μαρτίου 1079 και διατηρήθηκε μέχρι τον 20ο αιώνα. Σήμερα εφαρμόζεται μόνο στο Αφγανιστάν. Το ημερολόγιο αυτό όπως αναφέρθηκε είναι ακριβέστερο του Γρηγοριανού και στηρίζεται στα ινδουιστικά καλεντάρια που δημιουργήθηκαν στη βάση της πραγματικής περιστροφής του ήλιου, με τους μήνες να έχουν από 29 έως 32 ημέρες. Ο ημερολογιακός χάρτης του Καγιάμ είναι περίφημος στον Ισλαμικό κόσμο μέχρι τις μέρες μας. Αναφέρεται επίσης, ότι είχε αντικρούσει την κρατούσα άποψη της εποχής που ήθελε το Σύμπαν να περιστρέφεται γύρω από τη Γη αποδεικνύοντας, μάλιστα, ότι η Γη περιστρέφεται σε άξονα. Οι απόψεις του έγιναν αντικείμενο μελέτης από τους Ευρωπαίους κατά την Αναγέννηση.

Παρόλο που ο Καγιάμ είχε μελετήσει δίπλα σε μουσουλμάνους δεν φαίνεται να τον απασχολούσε η θρησκεία. Αντίθετα,  ασπαζόταν την άποψη: «Απολαύστε το κρασί και τις γυναίκες και μην φοβάστε. Ο θεός έχει συμπόνια». Σχεδόν σίγουρο είναι, επίσης, ότι είχε αντιρρήσεις για την αντίληψη ότι κάθε φαινόμενο είναι αποτέλεσμα θεϊκής παρέμβασης. Ακόμη, δεν πίστευε στη μετά θάνατο ζωή, στη μέρα της κρίσης και σε όσα, κατά κανόνα, υποστηρίζουν οι θρησκείες. Αντ΄ αυτού αγωνίστηκε σε όλη τη ζωή του να αποδείξει επιστημονικά κάθε τι που μας περιβάλλει και μας συμβαίνει. Αυτές οι απόψεις τον έφεραν πολλές φορές αντιμέτωπο με το Ισλάμ. Ωστόσο εκείνος δεν υπέκυψε, προβάλλοντας  και την άποψη περί απαραίτητης γνώσης της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Βέβαια εδώ θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι ο Καγιάμ δεν αποδεχόταν τον αριστοτελικό χαρακτηρισμό «φιλόσοφος», για τον εαυτό του μια και υποστήριζε ότι ήθελε απλά να μάθει ποιος είναι.

Ο Ομάρ Καγιάμ, όμως, υπήρξε πάνω απ΄ όλα ποιητής. Ένας μεγάλος ποιητής που ήξερε να κοιτάζει τ' αστέρια με έναν διαφορετικό τρόπο, που ήξερε ότι η αγάπη δεν ήταν θεού έργο αλλά ανθρώπινη. Για τους ανθρώπους έγραψε και για τη φύση. Πάντα με απαράμιλλη λυρικότητα. Ο δημιουργός των περίφημων τετράστιχων «Ρουμπαγιάτ» έγινε γνωστός στην Ευρώπη, ως ποιητής, από τον Άγγλο ποιητή Έντουαρντ Φιτζέραλντ, που τα μετάφρασε και τα δημοσίευσε το 1859. Από τα 600 μικρά ποιήματα μόνο τα 150 έχουν βεβαιωθεί ότι αποτελούν δικό του έργο.

Αυτός ο φιλόσοφος του κόσμου πέθανε το 1123 κατά την αγγλική Wikipedia, ενώ αναφέρονται περισσότερες ημερομηνίες, όλες όμως γύρω από τη συγκεκριμένη. Τάφηκε στην Nishapur όπου έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του. Το Μαυσωλείο του, αποτελώντας ένα αριστούργημα ιρανικής τέχνης, το επισκέπτονται χιλιάδες άνθρωποι.

Και για το τέλος επιλεγμένα Ρουμπαγιάτ, χαρισμένα εξαιρετικά.

Σα να 'τανε φτιαγμένος για το κέφι σου ο κόσμος ζήσε,
λες και τον χουνε ξομπλιάσει για την αφεντιά σου μόνο.
Μα μην το λησμονάς πώς δεν εισ' άλλο από μια χούφτα χιόνι
στην αμμουδιά στρωμένο μια δύο μέρες, που θα λιώσει.

.
Σύννεφο τις κακοκεφιάς να μην αφήνεις να σε σκιάζει
κι ας μη χαθούν οι μέρες σου σ' αναίτιας λύπης την ομίχλη.
Μην απαρνιέσαι το λιβάδι, το φιλί, το ερωτικό τραγούδι
μέχρι με τον πηλό να ζυμωθεί, μια μέρα, ο πηλός σου.
.Έσφιξ' αχόρταγα τα χείλια μου ρωτώντας το ποτήρι
μη θα μπορούσα τάχα να γυρέψω τ' άγουρά μου χρόνια.
Και κείνο μουρμουρίζει σφίγγοντας τα χείλια στα δικά μου:
«Πιες άλλη μια γουλιά. Δέν έχει γυρισμό αυτός ο δρόμος».

.Αυτός ο θόλος, π' όλοι ζούμε κάτωθέ του ζαλισμένοι,
είναι του Αλλάχ το μαγικό το θέατρο σκιών, ας πούμε.
Λυχνάρι του ο ήλιος και πλατύ λευκό πανί του ο κόσμος
κι αμέτρητες φιγούρες πίσω του σκοτεινές, που παραδέρνουν.

. Τη μέρα την αυριανή, φωνή καμιά δε σου την τάζει.
Γι' αυτό φεγγάρι μου θνητό με την ψυχή σου γλέντα,
αδειάζοντας στη φωτοφεγγαριά.
Μπορεί ένα μεσονύχτι
να ψάχνει το φεγγάρι να μας βρει και να 'μαστε φευγάτοι.
.
Πηγές
Omar Khayyám, web
Omar Khayyám, Wikipedia
Ρουμπαγιάτ, μετφ. Αργύρης Ευστρατιάδης, Αθήνα: εκδ. Ηριδανός.